Σκλήρυνση κατά πλάκας

Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) ή πολλαπλή σκλήρυνση αποτελεί μία χρόνια αυτοάνοση νευρολογική νόσο που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Η νόσος οφείλεται σε καταστροφή της μυελινης, δηλαδή το προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών, με αποτέλεσμα την διαταραχή της μετάδοσης των νευρικών σημάτων.

Παρότι δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, οι σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, να μειώσουν τις υποτροπές και να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Συχνότερα συμπτώματα

Η πορεία της νόσου διαφέρει από άτομο σε άτομο και μπορεί να χαρακτηρίζεται από περιόδους εξάρσεων και υφέσεων ή από σταδιακή επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την περιοχή του νευρικού συστήματος που έχει προσβληθεί και μπορεί να περιλαμβάνουν:

Μούδιασμα ή αίσθημα μυρμηγκιάσματος.

Μυϊκή αδυναμία.

Δυσκολία στη βάδιση και στην ισορροπία.

Έντονη κόπωση.

Διαταραχές της όρασης, όπως θολή ή διπλή όραση.

Ζάλη ή ίλιγγο.

Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης.

Προβλήματα στην ούρηση ή στη λειτουργία του εντέρου.

Μεταβολές της διάθεσης.

Σε αρκετές περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται σε εξάρσεις που διαρκούν από λίγες ημέρες έως εβδομάδες και στη συνέχεια υποχωρούν μερικώς ή πλήρως.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης;

Αν και η ακριβής αιτία της νόσου δεν είναι γνωστή, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο:

Ηλικία μεταξύ 20 και 40 ετών.

Γυναικείο φύλο.

Οικογενειακό ιστορικό σκλήρυνσης κατά πλάκας.

Λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr.

Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D.

Παχυσαρκία.

Κάπνισμα.

Παρουσία άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων.

Μορφές της νόσου

Η σκλήρυνση κατά πλάκας ταξινομείται σε διαφορετικούς τύπους:

Υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα μορφή (Relapsing–remitting MS)

Αποτελεί τη συχνότερη μορφή και χαρακτηρίζεται από περιόδους εξάρσεων που ακολουθούνται από περιόδους ύφεσης.

Δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή

Εμφανίζεται σε ορισμένους ασθενείς μετά από χρόνια πορεία της υποτροπιάζουσας μορφής και συνοδεύεται από σταδιακή επιδείνωση της κινητικότητας και των νευρολογικών συμπτωμάτων.

Πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή

Χαρακτηρίζεται από συνεχή επιδείνωση από την έναρξη της νόσου, χωρίς σαφείς υποτροπές.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Δεν υπάρχει μία μοναδική εξέταση που να επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Η αξιολόγηση βασίζεται σε:

Αναλυτικό ιατρικό ιστορικό.

Νευρολογική εξέταση.

Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού.

Εξετάσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Εργαστηριακές εξετάσεις για αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Θεραπευτικές επιλογές

Παρόλο που δεν υπάρχει οριστική ίαση, η αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:

Αντιμετώπιση των υποτροπών

Η χορήγηση κορτικοστεροειδών συμβάλλει στη μείωση της φλεγμονής και στην ταχύτερη αποκατάσταση των συμπτωμάτων. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί πλασμαφαίρεση.

Τροποποίηση της πορείας της νόσου

Υπάρχουν περισσότερα από 20 εγκεκριμένα φάρμακα που συμβάλλουν στη μείωση των υποτροπών και της εμφάνισης νέων βλαβών στο νευρικό σύστημα.

Συμπτωματική θεραπεία

Η φυσικοθεραπεία, η εργοθεραπεία και η φαρμακευτική αντιμετώπιση ειδικών συμπτωμάτων μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη λειτουργικότητα και την καθημερινότητα των ασθενών.

Ο ρόλος της καθημερινότητας

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, ορισμένες συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων:

Τακτική άσκηση.

Επαρκής ύπνος.

Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Μεσογειακή διατροφή.

Διακοπή του καπνίσματος.

Διαχείριση του στρες μέσω τεχνικών χαλάρωσης, γιόγκα ή διαλογισμού.

Συμπέρασμα

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μία σύνθετη νευρολογική πάθηση με διαφορετική πορεία για κάθε ασθενή. Η έγκαιρη διάγνωση, η εξατομικευμένη θεραπεία και η στενή παρακολούθηση από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα μπορούν να συμβάλουν στον αποτελεσματικό έλεγχο της νόσου και στη διατήρηση μιας καλής ποιότητας ζωής.